Na medijskim konkursima u Rasinskom okrugu u 2025. godini najviše sredstava dobili su mediji RTV Kruševac, 15.430 dinara, dok je RTV Trstenik samo u svojoj opštini dobila 14.950 dinara.

Projektno sufinansiranje medijskih sadržaja, koje je Zakonom o javnom informisanju i medijima zamišljeno kao mehanizam za podsticanje javnog interesa, medijskog pluralizma i profesionalnog novinarstva, u praksi lokalnih samouprava Rasinskog okruga sve više pokazuje karakteristike zatvorenog i predvidivog sistema. Analiza konkursa za 2024. i 2025. godinu ukazuje na kontinuitet u raspodeli sredstava — kako kada je reč o medijima koji dobijaju novac, tako i kada je reč o ljudima koji o toj raspodeli odlučuju.

Podaci iz baze Udruženja novinara Srbije pokazuju da se u gotovo svim opštinama Rasinskog okruga — Aleksandrovcu, Brusu, Ćićevcu, Trsteniku, Varvarinu i gradu Kruševcu — iz godine u godinu ponavlja isti krug medija i produkcija koji dobijaju sredstva iz lokalnih budžeta, često u sličnim, a neretko i većim iznosima.

Kontinuitet dobitnika bez iznenađenja

U Aleksandrovcu je tokom 2024. godine za sufinansiranje medijskih sadržaja raspodeljeno ukupno 3.325.000 dinara. Najveći pojedinačni iznosi dodeljeni su Radio-televiziji Kruševac (650.000 dinara) i produkciji ADD Production iz Kruševca (600.000 dinara), dok su Portal Lazarica i mediji u okviru kompanije Diskos dobili po 400.000, odnosno ukupno oko 600.000 dinara. Među dobitnicima su bili i NIP „Pobeda“ i „Zdravić pres“.

Godinu dana kasnije, 2025, ukupni iznos za medije u Aleksandrovcu povećan je na 4.050.000 dinara. Međutim, lista dobitnika ostala je gotovo nepromenjena: RTV Kruševac i ADD Production dobijaju po 700.000 dinara, Portal Lazarica i NIP „Pobeda“ po 400.000, dok su mediji u okviru Diskosa ponovo među značajnijim korisnicima budžetskih sredstava.

Sličan obrazac vidljiv je i u Brusu. Tokom 2024. godine u ovoj opštini je za medije izdvojeno 4.200.000 dinara, od čega je Radio-televizija Brus dobila oko 1,6 miliona dinara. Značajna sredstva dodeljena su i Radio-televiziji Kruševac (900.000), ADD Production-u (700.000) i NIP „Pobeda“ (300.000). U 2025. godini ukupan iznos je neznatno smanjen na 4.000.000 dinara, ali su dobitnici ostali isti: RTV Brus dobija čak 2,2 miliona dinara kroz tri projekta, dok se među korisnicima ponovo nalaze RTV Kruševac, ADD Production, NIP „Pobeda“ i Portal Lazarica.

U manjim opštinama, poput Ćićevca, ovaj obrazac je još uočljiviji. I 2024. i 2025. godine za medije je raspodeljeno po 1.700.000 dinara. U prvoj godini najviše je dobila Radio-televizija Kruševac (599.000 dinara), zatim ADD Production (450.000), Kanal M (300.000) i NIP „Pobeda“ (250.000). Iste medijske kuće pojavljuju se i u 2025. godini, sa minimalnim korekcijama iznosa.

Identična situacija zabeležena je i u Varvarinu, gde je u obe analizirane godine raspodeljeno po 1.200.000 dinara. U 2024. godini najveće iznose dobili su RTV Kruševac (500.000) i ADD Production (400.000), dok su manji iznosi dodeljeni NIP „Pobeda“ i agenciji Kanal 12-037. Godinu dana kasnije, isti krug medija ponovo je među dobitnicima, sa gotovo identičnom raspodelom sredstava.

Koncentracija novca u većim sredinama

Najveća koncentracija budžetskih sredstava uočava se u Trsteniku i Kruševcu. U Trsteniku je tokom 2024. godine za medije izdvojeno 13 miliona dinara, od čega je čak oko 10,15 miliona pripalo Radio-televiziji Trstenik. U 2025. godini ukupan iznos povećan je na 17 miliona dinara, a lokalna televizija ponovo dobija gotovo 15 miliona, dok se preostala sredstva dele između regionalnih produkcija koje su prisutne i u drugim opštinama Rasinskog okruga.

Grad Kruševac, kao administrativni centar okruga, ima i najveći budžet za medije — 20 miliona dinara godišnje. U obe posmatrane godine gotovo polovina tog iznosa dodeljena je Radio-televiziji Kruševac, dok značajna sredstva dobijaju i ADD Production, NIP „Pobeda“, „Albos“ i agencija Kanal 12-037, koji se pojavljuju kao dobitnici i na konkursima drugih lokalnih samouprava.

Iste komisije, isti ishodi

Analiza sastava konkursnih komisija u opštinama Rasinskog okruga za 2024. i 2025. godinu pokazuje da se u njima ponavlja uži krug istih ljudi, uglavnom predstavnika novinarskih udruženja i samostalnih predlagača, koji se rotiraju između različitih lokalnih samouprava. Tako je Miloš Rajković, koji je u pojedinim konkursima navođen kao predstavnik PROUNS-a, a zatim i RAB Srbije, bio član komisija u Brusu, Ćićevcu i Varvarinu tokom 2024. godine, a potom ponovo u Ćićevcu i Varvarinu i 2025. godine. Dragoslav Gogić, predložen ispred Udruženja novinara Srbije (UNS), pojavljuje se kao član komisija u Ćićevcu, Trsteniku i Varvarinu 2024. godine, kao i u komisiji za grad Kruševac iste godine. U više opština tokom 2024. godine pojavljuje se i Dragan Pejčić, koji je u konkursnoj dokumentaciji navođen kao medijski analitičar i praktičar. Stevica Karapandžin, prijavljen kao samostalni kandidat, bio je član komisija u Aleksandrovcu i Trsteniku. Miodrag Miljković, predstavnik Društva novinara Niša, a zatim i Centra za medijsku kulturu i obrazovanje, učestvovao je u radu komisija u Brusu i Kruševcu 2024. godine, a potom i u Aleksandrovcu 2025. godine. Tokom 2025. godine u više opština ponavljaju se i imena Slađane Aleksić, predstavnice PROUNS-a, koja je bila članica komisija u Trsteniku, Varvarinu i Kruševcu, Aleksandra Simića, predloženog ispred Udruženja sportskih novinara Beograda, kao i Branimira Grulovića, navođenog kao samostalni predlog, koji se iste godine pojavljuje u komisijama u Aleksandrovcu, Brusu, Trsteniku i gradu Kruševcu. Ovakva koncentracija istih imena i istih organizacija u konkursnim komisijama, u kombinaciji sa ponavljanjem istih dobitnika sredstava, dodatno otvara pitanje koliko je sistem projektnog sufinansiranja zaista otvoren i da li u praksi omogućava ravnopravnu konkurenciju i medijski pluralizam.Ovakva praksa, iako formalno dozvoljena, postavlja pitanje koncentracije odlučivanja i stvarnih kriterijuma na osnovu kojih se sredstva dodeljuju.

Na to ukazuje i Marija Obrenović, predsednica Lokal presa, koja je i sama ranije bila članica konkursnih komisija:

„Kada sam bila članica komisija, projekti su se zaista čitali i ocenjivali. Gledao se kvalitet predloga, značaj tema i njihov doprinos javnom interesu. Danas imamo situaciju u kojoj se isti mediji ponavljaju kao dobitnici, a stiče se utisak da kvalitet projekata više nije presudan.“

Prema njenim rečima, problem nije samo u medijima koji dobijaju novac, već u sistemu koji se vremenom sam reprodukuje:

„Kada se u komisijama stalno ponavljaju ista imena, a rezultati konkursa su iz godine u godinu gotovo identični, logično je postaviti pitanje da li konkurs uopšte služi svrsi zbog koje je uveden — podsticanju pluralizma i kvalitetnog informisanja građana.“

Predvidiv sistem, ograničen pluralizam

Analiza konkursa u Rasinskom okrugu za 2024. i 2025. godinu pokazuje da je raspodela javnog novca u velikoj meri predvidiva i zatvorena. Iako su konkursi formalno otvoreni, podaci ukazuju na uski krug stalnih dobitnika i donosilaca odluka, u kojem novi i nezavisni mediji retko dobijaju priliku da postanu deo sistema sufinansiranja.

Takva praksa, upozoravaju sagovornici, dugoročno utiče na medijski pluralizam i kvalitet informisanja građana, koji ostaju uskraćeni za raznovrsne i kritičke perspektive o pitanjima od javnog interesa.

Izvor: KruševacPRESS