DRUŠTVO
Na današnji dan 12.decembar

1574 – Murat III je postao turski sultan posle smrti Selima II.

1804 – Španija je objavila rat Britaniji.

1806 – U Prvom srpskom ustanku oslobođena je beogradska varoš i Turci su potisnuti u Kalemegdansku tvrđavu, za šta je zaslužan buljubaša Konda, prebeglica iz tabora turskog komandanta grada Alije Gušanca. Konda, Uzun Mirko Apostolović i petorica dobrovoljaca su se pred zoru neopaženo prebacili preko bedema, pobili turske stražare kod Sava kapije i ustanicima otvorili kapiju, što je bilo odlučujuće za ishod bitke. U višečasovnoj bici za varoš poginulo je oko 300 Turaka i 54 srpska ustanika. Uvidevši da je odbrana tvrđave beznadežna, Gušanac je pobegao niz Dunav 29. decembra, a 6. januara 1807. predale su se snage novog turskog komandanta Sulejman paše i tako je Beograd, posle tri veka ponovo
postao centar srpske države.

1821 – Rođen je francuski pisac Gistav Flober, jedan od osnivača francuskog realizma, sjajan stilista. Bio je pesimist, skeptik i nepristrasan posmatrač. Romanom “Gospođa Bovari” uznemirio je javnost i optužen je za povredu javnog morala. Ostala dela: romani “Buvar i Pekiše”, “Sentimentalno vaspitanje”, “Salambo”, “Iskušenje svetog Antonija”, dva pozorišna komada, više novela i obimna “Prepiska”.

1863 – Rođen je norveški slikar Edvard Munk. Njegove slike karakteristične su po ekspresivnim oblicima sa oblom uprošćenom konturom. Najpoznatije njegovo delo “Krik” donelo mu je ogromnu popularnost.

1873 – U Srbiji je Zakonom o kovanju srebrne monete uveden dinar kao novčana jedinica. Srbija je prethodno pristupila Novčanoj konvenciji koju su u Parizu 1865. potpisale Francuska, Belgija, Italija i Švajcarska. Time je otklonjen monetarni haos i dotadašnja upotreba više od 40 različitih moneta – dukata, forinti, talira. Dinar je uzet kao naziv za novčanu jedinicu pošto je taj naziv postojao u srednjovekovnoj Srbiji još u XIII veku (Kralj Uroš).

1893 – Rođen je američki filmski glumac rumunskog porekla Emanuel Goldenburg, poznat kao Edvard Robinson, koji se proslavio ulogama gangstera u kriminalističkim filmovima, ali je ispoljio i sjajan komičarski talenat. Filmovi: “Mali Cezar”, “Tigrova čeljust”, “Kid Kalabed”, “Neočekivani dr Gliterbauz”, “Čitav grad priča”, “Dvostruka odšteta”, “Žena na prozoru”, “Rt Largo”, “Nasilje”, “Zeleno sunce”.

1894 – Japanske trupe su otpočele invaziju Koreje.

1896 – Srpsko učiteljsko društvo osnovalo je u Beogradu Školski muzej, kasnije nazvan Pedagoški muzej.

1907 – Rođen je Ljubomir Durković-Jakšić, srpski književni i kulturni istoričar, bibliograf. Studirao je teologiju, filozofiju i prava u Beogradu i Varšavi. Radio je kao lektor, bibliotekar i profesor na Teološkom fakultetu. Najviše se bavio srpsko-poljskim vezama, Njegošem i bibliografijom. Dela: “Bibliografija
o Njegošu”, “Istorija srpskih biblioteka 1801-1850”, “Jugoslovensko- poljska saradnja 1772-1840”, “Srbija i Vatikan 1804-1918”.

1913 – Slika Leonarda da Vinčija “Mona Liza” pronađena je u Firenci, dve godine pošto je ukradena iz pariskog muzeja “Luvr”.

1915 – Rođen je američki pevač i filmski glumac italijanskog porekla Frensis Albert Sinatra, poznat kao Frenk Sinatra, koji je svetsku slavu stekao nizom muzičkih hitova poput pesama “Stranac u noći” i “Njujork, Njujork”. Bio je poznat je i po prisnim vezama s važnim ličnostima američkog društva,
uključujući predsednike SAD, ali i najmoćnijeg mafijaškog “kuma” Lakija Lučana. Filmovi: “Noći Las Vegasa”, “Ne kao stranac”, “Neki su dotrčali”, “Reči i muzika”, “Čovek sa zlatnom rukom”, “Odavde do večnosti” (Oskar), “Tri narednika”, “Četvorica iz Teksasa”, “Detektiv”, “Goli trkač”.

1915 – Poleteo je prvi avion načinjen u potpunosti od metala, letilica nemačkog konstruktora Huga Junkersa.

1918 – Rođen je ruski akademik Oleg Gazenko rodonačelnik kosmičke biologije i medicine. Gazenko, inače sovjetski general, 1950. je bio jedan od idejnih tvoraca i realizatora naučnih programa na zemljinim bio-satelitima čije je istraživanje imalo veliki doprinos u pripremi čovekovih letova u kosmos. Metode i sistem održavanja zdravlja i radne sposobnosti posade prilikom dužih letova u kosmos i povratka u uslove gravitacije, koje je
Gazenko razradio još su neprevaziđene.

1929 – Rođen je engleski pisac Džon Ozborn, u čijim dramama dominira kritika društvenih prilika u Engleskoj. Proslavio se dramom “Osvrni se u gnevu”, u kojoj je opisao revolt “mladih gnevnih ljudi” zbog razorene mladosti i haotične budućnosti sveta. Ostala dela: “Zabavljač”, “Epitaf za Džona Dilona”, “Svet Pola Slikija”, “Luter”, “Rodoljub za mene”, “Vreme sadašnje”, “Hotel Amsterdam”, “Zapadno od Sueca”, “Dar prijateljstva”, “Nedopustiv
dokaz”.

1936 – Dva dana posle abdikacije Edvarda VIII, britanski monarh postao je njegov brat Džordž VI. Edvard VIII odrekao se krune da bi se oženio Amerikankom Volis Simpson, posle čega je živeo u inostranstvu zadržavši titulu – vojvoda od Vindzora.

1939 – Umro je američki glumac Daglas Ferbanks, veoma popularan u periodu nemog filma, jedan od najpoznatijih pustolova u istoriji kinematografije. Filmovi: “U znaku Zoroa”, “Tri musketara”, “Crni pirat”, “Robin Hud”, “Bagdadski lopov”.

1940 – Kraljevina Jugoslavija je potpisala s Mađarskom ugovor o “večnom prijateljstvu”, koji je Budimpešta pogazila posle manje od pola godine, okupacijom Bačke i Baranje po okupaciji Jugoslavije aprila 1941. Mađarski predsednik vlade potpisnik Ugovora o prijateljstvu s Kraljevinom Jugoslavijom grof Pal Teleki, je 3. aprila 1941. kada je postalo jasno da će Mađarska učestvovati u Napadu na Jugoslaviju, izvršio samoubistvo, smatrajući da je
osramoćen pošto je njegova reč pogažena.

1958 – Umro je srpski matematičar, astronom i geofizičar Milutin Milanković, naučnik svetskog ugleda, tvorac najsavršenijeg kalendara, osnivač katedre nebeske mehanike na Beogradskom univerzitetu, potpredsednik Srpske akademije nauka. Milanković je uz Teslu i Pupina najveće ime srpske nauke uopšte. Građevinsku tehniku studirao je u Beču, gde je i doktorirao. Bio je profesor teorijske fizike, a bavio se i kosmičkom fizikom i
geofizikom. U prvom delu objavljenom na francuskom jeziku “Matematička teorija termičkih pojava izazvanih Sunčevom radijacijom” izložio je novu teoriju rasporeda Sunčevih radijacija na površini planeta i toka klimatskih promena u geološkoj prošlosti Zemlje. Njegova reforma kalendara prihvaćena je na
Svepravoslavnom kongresu crkava u Carigradu 1923. Tvorac je i teorije o pomeranju Zemljinih polova. Dela: “Kanon osunčanja”, “Nebeska mehanika”, “Osnovi nebeske mehanike”, “Sekularna pomeranja Zemljinih polova”, “Istorija astronomske nauke”, “Kroz vasionu i vekove”, “Uspomene, doživljaji, saznanja”.

1958 – Umro je srpski pravni stručnjak Slobodan Jovanović, profesor univerziteta, predsednik vlade Kraljevine Jugoslavije, predsednik Srpske kraljevske akademije. Jovanović je najznačajniji srpski pravni pisac i teoretičar države u 20. v. Njegovi istoriografski radovi takođe su neprevaziđeni. Posle Drugog svetskog rata osuđen je u odsustvu na 20 godina robije, kao “ratni zločinac” na procesu Draži Mihailoviću i do kraja života ostao je u emigraciji u Britaniji. Smatran je jednim od najvećih svetskih autoriteta u oblasti teorije ustavnog prava. Bio je veoma plodan autor. Glavna dela: “Vođi Francuske revolucije”, “O suverenosti”, “O državi” (Osnovi jedne pravne teorije), “Ustavobranitelji i njihova vlada”, “Svetozar Marković”,
“Makijaveli”, “Druga vlada Miloša i Mihaila”, “Vlada Milana Obrenovića”, “Ustavno pravo Kraljevine Srbije”, “Ustavno pravo Kraljevine SHS”.

1963 – Kenija je postala nezavisna država u okviru Britanskog komonvelta s vođom borbe za nezavisnost Džomom Kenijatom kao predsednikom vlade. Istog dana 1964. Kenija je proglašena republikom s Kenijatom kao predsednikom.

1979 – U kolumbijskom lučkom gradu Tumako, u zemljotresu, poginulo je 600 ljudi a oko 80.000 je ostalo bez krova nad glavom.

1990 – Zbačeni predsednik Bangladeša Husein Muhamed Eršad stavljen je u kućni pritvor.

1992 – Na indonežanskim ostrvima Flores i Babi u zemljotresu je poginulo najmanje 2.200 ljudi.

1994 – Vrhovni sud Brazila oslobodio je optužbe za korupciju bivšeg predsednika Fernanda Kolor de Mela.

2000 – Etiopija i Eritreja potpisale su u Alžiru mirovni sporazum kojim je formalno okončan dvogodišnji pogranični rat u kojem su poginule desetine hiljada ljudi.

2001 – Posle dvodnevnog suđenja, francuski major Pjer Anri Binel osuđen je na pet godina zatvora, od kojih tri uslovno, zbog odavanja vojnih tajni o pripremama NATO za bombardovanje Srbije (SRJ) 1998.

2003 – Umro je azerbejdžanski državnik Hajdar Alijev, predsednik Azerbejdžana do pred samu smrt, ključni činilac azerbejdžanske politike više od tri decenije. Pre smrti obezbedio je da ga na položaju šefa države zameni sin.

2007 – Umro je Ajk Tarner, američki muzičar, jedan od pionira soula i rokenrola, lider grupe “Kings of Rhythm”, osvajač nagrade Gremi u kategoriji tradicionalnog bluza za album “Risin” With the Blues”. Rođen je u delti Misisipija, kolevci američkog bluza, mnogi ga smatraju tvorcem novog muzičkog žanra. Sa bivšom suprugom Tinom Tarner snimio je niz hitova, od kojih su najpoznatiji “River Deep Mountain High”, “Littl Ann”, “A Fool In Love”, “Nuthbush City Limits” i “Proud Mary”, za koji su dobili prvi Gremi 1972. Godine 1991. Ajk i Tina uvršteni su u Hol slavnih rokenrola.

2008 – Srpski plivač Milorad Čavić trijumfovao je na 100 metara leptir stilom u finalu prvenstva Evrope u Rijeci. Osvajač srebrne medalje u toj disciplini na Olimpijskim igrama u Pekingu, sa 49,19 sekundi oborio je tom prilikom evropski rekord i postigao drugi najbolji rezultat svih vremena.

2012 – Preminuo je Slobodan Dušanić, član SANU, profesor antičke istorije na Filozofskom fakultetu U Beogradu. Po obrazovanju stručnjak za klasične jezike, bavio se proučavanjem antičke istorije Grčke i Rima, u čemu je imao izuzetne rezultate na međunarodnom nivou. Važio je za
izuzetnog poznavaoca Platona. Glavna dela: “Istorija i politika u Platonovim zakonima”, “Akadski savez IV veka”.

2013 – Separatističke partije u Kataloniji postigle su dogovor o održavanju referenduma o nezavisnosti. Vlasti Španije tu inicijativu su odmah odbacile kao protivustavnu i nelegalnu.

About the author

Related Post

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

ARHIVA
Izrada sajta i hosting: Hosting - Srbija